Szwedzki malarz, portrecista i architekt wnętrz, przedstawiciel szwedzkiego romantyzmu narodowego oraz naturalizmu. Jego twórczość malarska jest wyrazem podziwu dla szwedzkiej natury, obyczajów i życia rodzinnego, skoncentrowanego głównie wokół tworzonego wraz z żoną Karin domu Lilla Hyttnäs w Sundborn, niedaleko Falun w regionie Dalarna.
Carl Larsson urodził się w Sztokholmie w 1853 roku, w dzielnicy Gamla Stan. Jego dzieciństwo naznaczone było ubóstwem, głodem i chorobami. Ojciec Carla pracował dorywczo jako robotnik oraz palacz na statku, natomiast matka zdobywała środki niezbędne do życia, pracując jako praczka i opiekując się dwoma synami. Mały Carl niejednokrotnie był świadkiem przemocy ze strony ojca, co stało się źródłem jego buntu. Dzięki wsparciu nauczyciela Jacobsena w szkole dla ubogich dzieci trzynastoletni Carl został zapisany na kurs przygotowawczy do sztokholmskiej Akademii Sztuk Pięknych.
W 1869 roku został przyjęty na kurs sztuki klasycznej, w przeciwieństwie do swoich rówieśników, którzy wybierali bardziej praktyczne umiejętności rzemieślnicze. Z czasem rozwijał swój talent na kursie malarstwa aktowego oraz pracował jako karykaturzysta w satyrycznym piśmie „Kasper”. W 1877 roku wyjechał do Paryża, a następnie zamieszkał na dwa lata w Barbizon, gdzie pozostawał pod wpływem malarzy plenerowych, odcinając się od rozwijającego się impresjonizmu. W 1882 roku osiedlił się w Grez-sur-Loing, w kolonii szwedzkich artystów we Francji, gdzie odkrył technikę akwareli, która odtąd stała się jego znakiem rozpoznawczym.
W 1879 roku Carl Larsson poznał swoją przyszłą żonę, Karin Bergöö. W tymże roku zawarł również znajomość z kupcem z Göteborga, który został jego mecenasem. W latach 80. XIX wieku artysta odbywał liczne podróże między Francją a Szwecją. Jego prace, wykonywane różnymi technikami, z biegiem lat cieszyły się coraz większym uznaniem. Larsson posługiwał się między innymi rysunkiem ołówkiem, węglem i piórkiem, a także akwafortą, drzeworytem oraz akwarelą. Otrzymywał zamówienia na ilustracje książkowe, a także na wykonanie monumentalnych fresków przedstawiających wydarzenia z historii Szwecji np. w Muzeum Narodowym w Sztokholmie.
Carl Larsson poślubił Karin w 1883 roku w kościele Adolfa Fryderyka w Sztokholmie. W 1901 roku Larssonowie zamieszkali w Sundborn, niedaleko Falun, w środkowej Szwecji, w Dalarna. To właśnie tam para artystów stworzyła niezwykły dom dla swojej coraz liczniejszej rodziny. Lilla Hyttnäs to wyjątkowe miejsce zaprojektowane przez Karin i Carla, którego starannie przemyślane wnętrza oraz dbałość o każdy detal wyposażenia są podziwiane do dziś. Jednocześnie głównym motywem obrazów Larssona stało się codzienne życie jego rodziny, ukazane na tle pięknej, niekiedy wręcz idyllicznej szwedzkiej przyrody. Albumy akwareli Ett hem, Åt solsidan, Spadarvet oraz De mina, ukazujące kolejne etapy rozbudowy domu, portrety ośmiorga dzieci i ukochanej żony oraz coroczne zwyczaje świąteczne, przyniosły Larssonowi ogromną popularność i często stanowiły inspirację dla kolejnych pokoleń twórców, między innymi Astrid Lindgren. Samowystarczalne gospodarstwo Larssonów zostało uznane za kolebkę szwedzkiego designu. Carl Larsson był też autorem wielu autoportretów i portretów np. Selmy Lagerlöf, Augusta Strindberga oraz zasłużonych mieszkańców Sundborn.
Z biegiem lat artysta coraz bardziej inspirował się wiarą oraz nauką Szwedzkiego Kościoła Luterańskiego. Wyrazem jego pogłębiającej się religijności była między innymi praca nad renowacją drewnianego kościoła w Sundborn, wzniesionego w 1755 roku. Gruntowne prace remontowe przeprowadzono w 1905 roku. Larsson nadał wnętrzu radosny, sielski charakter, ozdabiając ściany i ławki motywami kwiatowymi utrzymanymi w pastelowych barwach. W kościele znajdują się również malowidła przedstawiające między innymi anioły oraz wizerunek Jana Chrzciciela.
W końcowym rozdziale swojej autobiografii p.t Jag Carl Larsson wyraża głęboką wdzięczność Bogu. Jego życie, początkowo naznaczone cierpieniem i lękiem, z czasem stało się niezwykle owocne, twórcze i pełne pasji. Swoją życiową przemianę – od ubogiego chłopca, doświadczającego licznych niedostatków, do podziwianego artysty i autorytetu w dziedzinie sztuki – przypisywał Opatrzności Bożej. Z wielką ufnością powierzał swój los oraz ostatnie chwile życia w ręce Boga.
Carl Larsson zmarł 22 stycznia 1919 roku w Falun. Został pochowany w rodzinnym grobowcu, znajdującym się nieopodal kościoła parafialnego w Sundborn. Dom Lilla Hyttnäs do dziś przyciąga rzesze odwiedzających z całego świata, zafascynowanych jego niezwykłą estetyką i niepowtarzalną atmosferą, która przetrwała próbę czasu.
Tekst: Agnieszka Loebl-Wysocka
Źródła: R. Puvogel Larsson, C. Larsson Jag, Wikipedia
Ilustracje: Wikimedia Commons
