Doktor filozofii, poseł na Sejm, księgarz i wydawca. Jan Stanisław Gebethner urodził się 29 grudnia 1894 r. w Warszawie jako syn księgarza Jana Roberta Gebethnera. Rodzina od wielu pokoleń zajmowała się wydawaniem książek i prowadzeniem księgarni. Istniały podobno w Bibliotece Krasińskich w Warszawie dokumenty mówiące o XVI-wiecznych korzeniach rodu w Polsce, jednak wraz z całą Biblioteką musiały one zostać spalone w 1944 r. Pierwszą potwierdzoną datą jest rok 1727, a ówczesnym miejscem zamieszkania rodziny – Krotoszyn. Najprawdopodobniej Gebethnerowie przybyli z Norymbergi w Niemczech. Założycielem linii, która miała później odegrać w Polsce tak znaczną rolę, był Wilhelm Fryderyk Gebethner (1797–1872). W latach 20. XIX w. Gebethnerowie zaczynają liczyć się w Warszawie, a ich zainteresowania kierują się ku kupiectwu oraz sprawom kultury.
Jan Stanisław Gebethner studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, na którym w 1918 r. uzyskał doktorat z filozofii. Jednocześnie w latach 1912–1914 odbywał studia w Akademii Handlowej. W lutym 1918 r. został prokurentem firmy „Gebethner i Wolff , a następnie jej dyrektorem naczelnym. Był założycielem Polskiego Towarzystwa Księgarni Kolejowych „Ruch” S.A., w którym pełnił funkcję członka zarządu. W szkole średniej należał do młodzieży „zarzewiackiej” , a w czasie studiów na uniwersytecie współpracował z organizacją „Znicz”. Wybuch I wojny światowej zastał go w Warszawie, gdzie wstąpił do tajnego wówczas Towarzystwa „Sokół”. Brał udział w zakładaniu pierwszej szkoły podoficerskiej „Sokoła” i Rezerwy Obywatelskiej. W roku 1920 r. zaciągnął się do Wojska Polskiego.
Gebethner w dwudziestoleciu międzywojennym pełnił wiele funkcji w instytucjach gospodarczych kraju: w 1925 r. został sędzią handlowym, od 1927 r. był członkiem Zarządu Zgromadzenie Kupców, a w 1934 r. został radcą Izby Przemysłowo-Handlowej w Warszawie. W 1929 r. nabył udziały spadkobierców A. Roberta Wolffa i prowadził firmę wraz z braćmi Tadeuszem i Wacławem Gebethnerami oraz trzema innymi udziałowcami. Kontynuując tradycje firmy, wydawał utwory polskich pisarzy współczesnych: P. Gojawiczyńskiej, J. Iwaszkiewicza, K. Kruczkowskiego, Z. Nałkowskiej i innych. W tym okresie był również redaktorem naczelnym „Tygodnika Ilustrowanego” oraz założycielem pierwszej gazety sportowej. Jesienią 1932 r. Gebethner z Marianem Walentynowiczem namówili Kornela Makuszyńskiego do stworzenia książeczki obrazkowej dla dzieci w formie komiksu. Książka pod tytułem „120 Przygód Koziołka Matołka” została wydana 28 listopada w 1932 r. w Warszawie przez wydawnictwo „Gebethner i Wolf”. Gebethner należał do grupy współzałożycieli Związku Księgarzy Polskich, a później Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, którego był od 1937 r. prezesem.
Jan Stanisław Gebethner czynnie angażował się w politykę – był posłem do sejmu V kadencji, zasiadał w Kole Obozu Zjednoczenia Narodowego. We wrześniu 1939 r. brał czynny udział w obronie cywilnej Warszawy jako zastępca komendanta Straży Obywatelskiej, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych, a po latach za ten czyn otrzymał Order Virtuti Militari. W początkach okupacji został aresztowany i przez 7 miesięcy był więziony na Pawiaku. Po wyjściu z więzienia pracował nadal w swojej firmie, będącej wówczas pod zarządem niemieckim. Uczestniczył w tajnym nauczaniu i kształceniu księgarzy. Mimo zakazu organizował dodruki książek i podręczników, zaopatrując szkoły w polskie czytanki, prowadził też potajemną sprzedaż map i literatury wojskowej dla polskiego podziemia. Po zakończeniu wojny stał się współorganizatorem Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, wznowił działalność firmy wydając we wrześniu 1945 r. pierwszy w powojennej Polsce podręcznik języka polskiego. Do 1950 r. prowadził działalność wydawniczą. W 1955 r. podjął pracę w Centrali Handlu Zagranicznego „Ars Polona”, gdzie do 1968 r. pracował w Biurze Międzynarodowych Targów Książki – był jednym z współtwórców ich idei i planów. Po przejściu na emeryturę pełnił funkcję rzeczoznawcy firmy „Polcargo” do spraw eksportu książek. W 1947 r. wydał książkę „O zawodzie księgarskim”, a w 1977 r. opublikował swe wspomnienia „Młodość wydawcy”. Jan Gebethner zmarł 25 czerwca 1981 r. w Warszawie, gdzie został pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim.
Jan Stanisław Gebethner odegrał istotną rolę w odbudowie polskiego rynku książki po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. Wspierał rozwój czytelnictwa, promował literaturę polską oraz dbał o szeroką dostępność podręczników szkolnych, co miało ogromne znaczenie dla kształtowania nowoczesnego społeczeństwa. Jako poseł na Sejm RP angażował się w sprawy oświaty, kultury i gospodarki, reprezentując środowiska inteligenckie oraz przedsiębiorców związanych z rynkiem wydawniczym. Zabiegał o stabilne warunki funkcjonowania instytucji kultury i rozwój edukacji. Łączył działalność gospodarczą z misją społeczną, traktując książkę jako narzędzie budowania świadomości obywatelskiej i tożsamości narodowej młodego państwa polskiego. Jego działalność została uhonorowana odznaczeniami: Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1966), Krzyż Komandorski OOP (1980); dwukrotnie Krzyż Walecznych (1921 i za kampanię wrześniową 1939). Złoty Krzyż Zasługi (1958), Medal Niepodległości.
