Wybitny etnolog i folklorysta. Jan Stanisław Bystroń urodził się 20 października 1892 r. w Krakowie jako syn dr. Jana Bystronia (1860–1902), językoznawcy i autora opracowań staropolskich zabytków językowych i wnuk znanego działacza cieszyńskiego, Andrzeja Cinciały. Po ukończeniu gimnazjum klasycznego w Krakowie odbył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (1910–1914). W latach 1912–1913 studiował również w Ecole Practique des Hautes Etudes w Paryżu. W 1914 r. uzyskał doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim, w czasie I wojny światowej habilitował się. Od 1919 r. jako profesor nadzwyczajny, a od 1922 r. zwyczajny, kierował Katedrą Etnologii i Etnografii na Uniwersytecie Poznańskim. Od 1925 r. był kierownikiem Katedry Etnologii i Socjologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1934 r. objął Katedrę Socjologii na Uniwersytecie Warszawskim. Był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. W początkach 1944 r. został aresztowany i przez kilka miesięcy był więziony na Pawiaku. Po wojnie, aż do roku 1948 r. prowadził wykłady. Zmarł 18 listopada 1964 r. w Warszawie, gdzie został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym.
Jan Bystroń pozostawił bogaty i cenny dorobek. Znany jest głównie z prac nad historią obyczajów oraz badań nad kulturą ludową. Syntezą jego wiedzy w dziedzinie poezji i pieśni ludowej były publikacje Polska pieśń ludowa (1921), Pieśni ludowe z polskiego Śląska (1927–1934) oraz Przysłowia polskie (1938). Ukoronowaniem jego badań folklorystycznych były prace syntetyczne Kultura ludowa (1936) i Etnografia Polski (1947). Na temat współczesnej i dawnej kultury polskiej opublikował Dzieje obyczajów w dawnej Polsce (1933–1934), a także Komizm (1939) i monografię Warszawa (1949). Istotnym wkładem Bystronia było pogłębione badanie stereotypów narodowych i mitów społecznych. W pracy Megalomania narodowa (1935) poddał krytycznej analizie mechanizmy budowania wyobrażeń o własnym narodzie, wskazując ich społeczne i psychologiczne uwarunkowania. Ta książka to jedno z pierwszych tak szczegółowych opracowań o wywyższaniu się grupy swojej i deprecjonowaniu innych grup narodowościowych, etnicznych. To lektura obowiązkowa dla tych wszystkich, którzy interesują się współczesnymi problemami nacjonalizmu. Z kolei w Dziejach obyczajów w dawnej Polsce stworzył szeroką syntezę przemian życia codziennego, opartą na bogatych źródłach historycznych.
Największe osiągnięcia naukowe Jana Bystronia, wybitnego badacza i humanisty, wiążą się z rozwojem etnologii, socjologii kultury oraz badań nad obyczajowością. Wprowadzał nowoczesne, interdyscyplinarne podejście do analizy zjawisk społecznych, łącząc warsztat historyka, socjologa i etnografa, a dzisiaj można powiedzieć – antropologa kultury. Dzięki temu potrafił ukazywać kulturę jako dynamiczny system zależności społecznych, a nie jedynie zbiór tradycji. Jego dorobek ugruntował pozycję badań nad kulturą w polskiej humanistyce i do dziś stanowi punkt odniesienia dla badaczy tożsamości społecznej.
